De Zorgpraktijk

Den Hoorn 9
2712 BB Zoetermeer
info@dezorgpraktijk.nl
079-3165073

Visie TCM

We spreken in de acupunctuur over een 'gezond mens' als er harmonie is tussen yin en yang. Een langdurige verstoring van dit evenwicht kan leiden tot ziekten of klachten. De acupuncturist zal proberen dit evenwicht te herstellen.

Locatie: Home » Visie TCM

Visie TCM

De visie van de Traditionele Chinese Geneeskunst

geneesheren 150 150 Visie TCMChinese geneesheren gebruiken acupunctuur al vele duizenden jaren om ziekten te genezen en klachten te verlichten. Bovendien zijn er ziekten mee te voorkomen; acupunctuur vergroot de natuurlijke weerstand, verhoogt de pijndrempel en vergroot de levenslust. Misschien is nog wel het meest indrukwekkende aspect van de Traditionele Chinese Geneeskunst dat zij tientallen eeuwen geleden – toen men in Europa nog afhankelijk was van druïden en tovenaars – al in staat was om het functioneren van het menselijk lichaam nauwkeurig te verklaren. Een van de standaardwerken die ook vandaag de dag nog geraadpleegd worden, is de Nei Ching (Huang Ti Nei Ching Su Wén), het klassieke boek over geneeskunde van de Gele Keizer. Om als westerling iets van die traditionele geneeskunst te kunnen begrijpen en enigszins vertrouwd te raken met de begrippen die de acupuncturist hanteert, eerst iets meer over het klassieke Chinese denken

Yin en Yang

yin yang 150 150 Visie TCMIn de acupunctuur is er bij een gezond mens harmonie tussen yin en yang . Langdurige verstoring daarvan kan leiden tot ziekten of klachten. De acupuncturist zet zich in om die balans te herstellen. Het Yin-Yang teken staat voor twee tegengestelde krachten die elkaar in evenwicht proberen te houden. Volgens de traditionele Chinese wereldbeschouwing bestaat het universum uit een kringloop van (levens)energie. Deze energie wordt Qi of Chi genoemd. Deze energie bestaat uit een negatieve en een positieve component, waarin Yin staat voor het donkere, de schaduw en Yang voor het lichte, de zon. Alles om ons heen, de dingen, onze gedachten en onze gevoelens zijn het resultaat van de wisselwerking van die tegengestelde krachten. De witte stip in het zwarte gedeelte van het Yin-Yang teken en de zwarte stip in het witte gedeelte geven aan dat iets nooit helemaal Yin en nooit helemaal Yang is. Het betekent ook, dat er een drang is om elkaar aan te vullen ofwel het zoeken naar evenwicht.

Als iemand emotioneel onder druk staat, kan het zijn dat de harmonie tussen lichaam en geest verbroken wordt. De persoon raakt ‘uit balans’ en wordt ziek. Andersom werkt het ook: als je ziek bent is je mentale conditie vaak ook niet al te best. Het is overigens niet zo, dat je meteen ziek wordt, als Yin en Yang een beetje uit hun evenwicht zijn. Stel, u gaat boodschappen doen en u kunt uw boodschappen briefje niet vinden. U denkt dat u de helft dan wel zult vergeten. Onrustig zoekt u naar het briefje. Wat gebeurt er dan allemaal? U begint geïrriteerd alle jaszakken na te zoeken en wordt zelfs kortaf tegen een van de kinderen, die mee is. U krijgt het warm, uw gezicht loopt rood aan en de hartslag neemt toe. In de acupunctuur noemen we dit Yang gedrag: onrust, actie, spanning, energie. Dan besluit u om uw verstand te gebruiken. U gaat er even rustig bij zitten en probeert zich de boodschappen op het lijstje te herinneren. Het Yang gedrag maakt plaats voor Yin gedrag: rust, afstand, balans opmaken, nadenken. De balans komt in evenwicht en u weet wat u nodig heeft in de supermarkt.

De vijf elementen

5elementen 150 150 Visie TCMNaast het Yin-Yang beginsel in de oosterse filosofie kent het traditionele Chinese denken nog een andere belangrijke theorie: de `Elementenleer’ (ook wel vijffasen genoemd). Het is een van de belangrijkste protocollen die gehanteerd worden bij diagnostiek en behandeling.
Uitgangspunt van deze theorie is, dat alles voortdurend in beweging is. Dat geldt voor de cyclus van de seizoenen, het ritme van de dag, maar ook voor het functioneren van de mens. In de westerse maatschappij spreken wij over vier seizoenen, de Chinezen kennen er vijf. Dit vijfde seizoen zouden wij nazomer noemen. Elk van deze seizoenen is verbonden met een element. Dit zijn niet de scheikundige elementen. De vijf elementen, waarmee de acupuncturist ‘werkt’ zijn Metaal, Water, Hout, Vuur en Aarde. Het element Metaal hoort bij de herfst, Water bij de winter, Hout komt overeen met de lente, Vuur met de zomer en Aarde staat voor de nazomer. Er is ook nog een zesde element, dit is het Keizerlijk Vuur dat een overkoepeling is en een stabilisator tussen de overige elementen en vandaar niet terug te vinden is in het schema hiernaast.
Wanneer we deze elementen binnen de Yin-Yang theorie bekijken, dan zal duidelijk zijn dat lente en zomer bij Yang (veel energie) horen en herfst en winter bij Yin (weinig energie). De nazomer (aarde) staat in het midden. Het sluit de groei van lente en zomer af en luidt de rust van de winter in.

Energie en orgaanfuncties

Binnen onze medische traditie komen we niet veel verder dan het onderkennen van begrippen als ‘voorjaarsmoeheid’ en ‘herfstdepressie’. De Chinese artsen gingen veel verder en hebben het functioneren van de mens in relatie tot de seizoenen en de ‘biologische klok’ uitvoerig in kaart gebracht. De elementen uit de natuurlijke jaarlijkse cyclus corresponderen met de organen in het menselijk lichaam. Elke verstoring van de natuurlijke cyclus – buiten of binnen het lichaam – zal een reactie oproepen van een tegengestelde kracht, omdat het evenwicht hersteld wil worden. Als we weten hoe dit proces in zijn werk gaat én als we weten waar deze krachten werkzaam zijn, dan kunnen we het lichaam helpen om het evenwicht sneller te bereiken. Dit is het basisprincipe van acupunctuur.
Heeft u het hart wel eens op de tong? Of kunt u vol vuur ergens over praten? Dan zult u vast ook wel eens iets op uw lever hebben. De Nederlandse taal kent een aantal uitdrukkingen die prima te plaatsen zijn in de ‘Elementenleer’. Om duidelijk te maken dat organen en energie bij elkaar horen, geven we graag een voorbeeld. Mensen die last hebben van een ochtendhumeur komen ‘s morgens moeilijk op gang en zijn gauw prikkelbaar. Volgens de ‘Leer van de vijf elementen’ behoort de energie van de ochtend bij het element hout. De emotie die bij hout optreedt is boosheid of prikkelbaarheid. Het orgaan, dat daar weer bij hoort, is de lever. Door de energie van de lever in beweging te brengen zal de verstoring van het evenwicht worden opgeheven en krijgt de patiënt wellicht een heel andere kijk op het leven, omdat het opstaan niet meer zo’n moeite kost. Zo staat elk element in relatie met een van de organen.
De tabel toont hoe de verschillende verbindingen er uitzien

Hout

Vuur

Metaal

Water

Aarde

organen(yin):

lever hart longen nieren milt

organen(yang):

gal dunne darm dikke darm blaas maag

dagritme:

ochtend middag avond nacht namiddag

richting:

oost zuid west noord centrum

seizoenen:

lente zomer herfst winter nazomer

kleur:

groen rood wit zwart geel

klimaat:

wind heet droog koud vocht

smaak:

zuur bitter scherp zoutig zoet

gedrag:

beginnen actie afbouwen Rusten bezinning

uiting:

schreeuwen lachen huilen kreunen zingen

gevoelens:

boos vreugde verdriet angst denken

De Nei Ching (standaardwerk van de Traditionele Chinese Geneeskunst) vergelijkt elk orgaan met een functionaris aan het keizerlijke hof, ieder met een eigen taak en verantwoordelijkheid. Het hof als geheel valt of staat bij een goed functioneren van ieder lid van de hofhouding. De lever bekleedt de post van generaal. Verantwoordelijk voor planning en organisatie en het aanzetten tot actie. Verstoringen kunnen een funeste invloed op ons leven hebben. Een acupuncturist zal dus aandacht hebben voor het functioneren van de generaal.

De energiehuishouding van het menselijk lichaam

energie 150 150 Visie TCMDe Chinezen hebben al lang geleden ontdekt dat de energie die door het menselijk lichaam stroomt (Chi), een ingewikkeld stelsel van kanalen volgt en dat in 24 uur een complete circulatie van die energie plaatsvindt. Er zijn twaalf hoofdkanalen of meridianen, die elk weer in verbinding staan met een orgaan in ons lichaam. De energievoeding van dit circuit is afkomstig uit de organen, die weer afhankelijk zijn van wat iemand eet en drinkt, maar ook van hoe iemand leeft. Daarnaast bepalen ook erfelijke eigenschappen de energie productie, zodat het duidelijk zal zijn dat de energiehuishouding bij iedereen verschillend is. Hoe kan nu de acupuncturist te weten komen, hoe het met die energie is gesteld? Ook al hebben westerse medische onderzoeken aangetoond, dat de meridianen inderdaad bestaan, ze zijn voor het oog niet zichtbaar. Om tot een juiste diagnose te komen, eventuele energieverstoringen op te sporen en ze ten goede te keren, gebruikt de acupuncturist een geheel andere manier dan in de reguliere geneeskunde gebruikelijk is.
Het volgende gedeelte is bedoeld om zo duidelijk mogelijk inzicht te geven in het verloop van het onderzoek en de behandeling.